Lidya

Tanım

Mark Cartwright
Yazar: , Tercüme Eden: Necip Can Bek
tarihinde yayınlandı 03 Nisan 2016
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, İspanyolca
Lydian Silver Stater (by Mark Cartwright, CC BY-NC-SA)
Madeni Gümüş Lidya Parası
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Lidya, Anadolu’nun batısında, doğal kaynakları ve Akdeniz ile Asya arasındaki ticaret yolları üzerindeki konumu nedeniyle zenginleşen bir bölgeydi. Lidya Krallığı, MÖ 7. ve 6. yüzyıllarda gelişti ve büyük toprakları, zenginliğiyle ünlü Kroisos döneminde genişledi. Lidya daha sonra başkenti Sardeis olan bir Pers satraplığı oldu. Büyük İskender tarafından fethedilen Lidya, Helenistik Dönem'de Selevkos İmparatorluğu'na katıldı. Roma'nın Asya eyaletinin bir parçası olan Lidya, MS 3. yüzyılda ayrı bir eyalet haline getirildi.

Coğrafyası & Kaynakları

Herodot'a göre ilk kralı Lydus'tan türetilen ancak Maeonia olarak da bilinen Lydia, Hermus ve Kayster Vadilerinde Küçük Asya'nın (Anadolu) batı bölgesini işgal etti. Smyrna ve Efes gibi kıyıda yer alan kentler zaman zaman Lydia'nın denetimi altındaydı. Doğu ve Batı arasında bir buluşma noktası olan Lidya, halihazırda verimli topraklar ve doğal kaynaklar, özellikle Paktolos Nehri'nden gelen gümüş ve altın ile kutsanmış krallığı daha da zenginleştiren önemli bir ticaret alanı haline geldi. Lydia aynı zamanda kaliteli tekstil ve deri eşya üretimiyle de dikkat çekiyordu.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Lydia'nın Hint-Avrupa kökenli kendi dili ve MÖ 1. yüzyıla kadar kullanılan Yunancaya benzer bir alfabesi vardı. Geriye kalan sınırlı sayıda yazıt, Lidya'nın yalnızca kısmi bir deşifresiyle sonuçlanmıştır. Lydia'nın sanatı, kültürü ve dini de coğrafi konumunu yansıtıyor ve hem doğu hem de Yunan etkilerini sergiliyordu.

Map of Lydia
Lidya Haritası
Roke (CC BY-SA)

Mermnad Hanedanı

Başkenti Sardeis olan Lidya, Mermnad hanedanlığı döneminde (MÖ 700-546) en büyük ününe ulaştı. Hanedanlığın ilk kralı, Yunan kayıtlarında adı geçen ilk tiran olma ününü iddia edebilen Gyges'tir (MÖ 680 – 645 M.Ö.). Dördüncü kral, Gyges gibi komşu Kimmerlerle savaşan, ancak daha başarılı olan ve Ionia'nın bazı kısımlarını ele geçiren Alyattes'ti (MÖ 610-560). Hem Gyges hem de Alyattes'in etkileyici mezarları Bin Tepe'de yapılmış ve antik çağda boyutlarıyla ün kazanmıştır.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Kroisos

Lidya, kıyıdaki Yunan şehirlerini fetheden ve imparatorluğu Halys nehrine (modern Kızılırmak) kadar tüm Anadolu platosunu kontrol edecek şekilde genişleten son Mermnad kralı Karun (M.Ö. 560 - 546) döneminde daha da gelişti. Böylece Pers imparatorluğunu sınırladı. Kroisos, Yunanlılarla dostane diplomatik ilişkiler sürdürdü ve hatta Efes'teki Artemis Tapınağı'nın yeniden inşasına maddi yardımda bulundu ve Delphi'de adaklar adadı (burada kahinin bir imparatorluğun düşeceği, ne yazık ki Lydia olacaktı, ilanını ünlü olarak yanlış yorumladı ve Kroisos'un düşündüğü gibi Pers değildi).

Lydian Gold Stater
Madeni Altın Lidya Parası
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Yunanlılar, Kroisos'un efsanevi zenginliğini, muhtemelen Lidya'nın, belki de Kroisos'un babası Alyattes döneminde, ilk madeni para basan devletlerden biri olduğu gerçeğine dayanarak anlatmışlardır. Bu kabaca yapılmış madeni paralar, küçük elektrum topakları (altın ve gümüş alaşımı) veya bir aslan ve bir öküz tasarımıyla damgalanmış saf gümüş ve altından oluşuyordu. Kroisos'un Lidya'daki genişlemesi, Pers kralı II. Cyrus'un MÖ 546'da Halys'teki bir savaşta onu yenmesiyle aniden sona erdi. Kroisos, kralın Apollon tarafından kurtarıldığı ve efsanevi Hiperborlular diyarına götürüldüğü, Sardeis'in götürüldüğü ve Lydia'nın daha sonra bir Pers satraplığı haline geldiği iddiasıyla bir cenaze ateşine atıldı. MÖ 5. yüzyıldaki Pers Savaşları sırasında Sardis, MÖ 498'de İyonyalılar tarafından yağmalandı ve MÖ 480'de anakara Yunanistan'ı işgalinden önce Xerxes tarafından bir üs olarak kullanıldı.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Helenistik ve Roma Dönemi

Lidya, MÖ 4. yüzyılda Büyük İskender tarafından fethedildi. Halef Savaşları'nda önce I. Antigonus'un kontrolüne girdi ve daha sonra M.Ö. 280 M.Ö. Sardeis, önemli bir bölgesel başkent olarak rolünü sürdürdü ve Artemis'e bir tapınak, bir tiyatro ve spor salonunu içeren bir yeniden inşa programından yararlandı. MÖ 189'da Suriye Kralı III. Antiochus ile Roma arasındaki Magnesia Muharebesi'nde Roma, Bergama Kralı II. Eumenes'in yardımıyla kesin bir zafer kazandı. MÖ 133'ten itibaren Roma'nın Asya eyaletinin bir parçası olan Lidya, MS 3. yüzyılda Diocletian tarafından ayrı bir eyalet haline getirildi ve Sardes'e fahri metropolis unvanı verildi.

Roma Lidya'sındaki yaşam, huzursuzluk, idari bir Roma yönetici sınıfının dayatması, ağır vergiler ve MS 17'de 12 şehri yok eden yıkıcı bir depremle sarsıldı. Sikke basımındaki artış ve imparatorlar Hadrian (MS 124) ve Caracalla'nın (215 CE) imparatorluk ziyaretlerinin gösterdiği gibi, bölgenin refahı MS 2. ve 3. yüzyıllarda yeniden arttı.

Kaynakça

Çevirmen Hakkında

Necip Can Bek
20 yaşındayım. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nde İngilizce Mütercim Tercümanlık 2.sınıf öğrencisiyim. Edebiyat ve Tarih alanındaki metinleri çevirmeyi seviyorum.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark İtalya'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel İlgi alanları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojileri ve tüm medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmayı Alıntıla

APA Style

Cartwright, M. (2016, Nisan 03). Lidya [Lydia]. (N. C. Bek, Çevirmen). World History Encyclopedia. alınmıştır https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/

Chicago Style

Cartwright, Mark. "Lidya." Çeviren Necip Can Bek. World History Encyclopedia. Son düzenleme Nisan 03, 2016. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-278/lidya/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Lidya." Çeviren Necip Can Bek. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 03 Nis 2016. Web. 28 May 2022.