Helios

Tanım

Mark Cartwright
tarafından , Burak Menek tarafından çevrildi
tarihinde yayınlandı 16 Mayıs 2016
X
translations icon
Diğer dillerde mevcuttur: İngilizce, Fransızca
Helios Red-Figure Vase (by The British Museum, Copyright)
Kırmızı Figürlü Helios Vazosu
The British Museum (Copyright)

Helios (aynı zamanda Helius) Yunan mitolojisinde Güneşin tanrısıydı. Doğudan (Etiyopya) batıya (Hesperides) her gün Güneşi gökyüzüne taşıyan altın bir arabaya bindiği düşünülürdü, geceleri altın bir kupada uzanarak yavaş bir şekilde dönüş yolculuğunu yaptı. Bu tanrı, Antik Dünyanın Yedi Harikasından biri olarak kabul edilen dev bronz heykel olan Rodos Colossus'un konusuydu.

Mitolojide Helios

Yunan mitolojisinde Helios, titan Hyperion ve Theia'nın yavrusudur. Kız kardeşleri Selene (Ay) ve Eos (Şafak) idi. Hesiod, Teogonisinde bize kendisinin Ocean'ın kızı Perseis ile iki çocuk yaptığını bildirir, Circe ve kral Aietes, Kolchis'te hüküm sürmüşlerdir. Daha sonra, Apollodorus Pasiphae'yi de ekler. Helios aynı zamanda annesi Clymene olan Phaethon'un babasıdır. Genç, babasının Güneş olduğunu öğrenince doğuda ona gitti ve bir hediye istedi. Helios ona dilediği her şeyi teklif etti ve Phaethon babasının yanan arabasıyla gökyüzünde gezip gezemeyeceğini sordu. Helios razı oldu ama iyilik, Phaethon'un Helios'un vahşi atlarını kontrol edemediği ortaya çıktığında bir trajediye dönüştü ve Phaethon kontrolden çıktığında Zeus, tüm dünyayı ateşe vermemesi için Phaethon'u bir yıldırımla vurmak zorunda kaldı.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Helios, sadece küçük rollerde de olsa, diğer bazı Yunan mitlerinde ortaya çıkıyor. Güneş tanrısı, aşık Afrodit ve Ares çifti üzerinde parlar ve Hephaistos'a kurduğu tuzakta karısının yasaklı maskaralıklarını ortaya çıkarır. Helios, Herkül mitinde, kahramanın uzak batıdaki Erytheia'dan Geryon sığırlarını getirmek için 10. görevini yerine getirirken de ortaya çıkar. Dış yolculuğunda yanan güneşten bıkan Herkül, oklarından birini Helios'a ateşlemekle tehdit etti. Tanrı, Herkül'ü huysuzluğundan dolayı cezalandırmak yerine, cesaretini ona denizlerde daha rahat yelken açmak için kullandığı altın bir kase hediye ederek ödüllendirdi. Kase büyük olmalıydı, çünkü kahraman, sığırları bir araya getirdiğinde onları kaseye koydu ve bu şekilde Mycenae'ye geri getirdi. Güvenli bir şekilde eve döndüğünde, kaseyi Helios'a minnettarlık içinde geri götürdü.

RHODES COLOSSUS'U OLARAK BİLİNEN HELİOS'UN ÜNLÜ BRONZ HEYKELİ, ANTİK DÜNYANIN YEDİ HARİKASINDAN BİRİ OLARAK KABUL EDİLİRDİ.

Thrinacia'da (belki Sicilya ya da Malta) tuttuğu Helios'un ünlü kutsal sığırları, rezil bir şekilde, sonrasında Herkül tarafından intikamı alınan dev Alkyoneus tarafından çalındı. Helios'un sürüsünün bir kısmı yine saldırıya uğradı ve bu sefer sığırları Odysseus'un aç yoldaşları tarafından Truva Savaşı'ndan eve uzun yolculuklarında yenildi. İntikam olarak Helios, gemiyi yok eden ve Odysseus'un mürettebatını saygısızlıklarından dolayı boğan Zeus'un yardımına başvurdu.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Kültler ve İbadet

Tanrı geniş bir tarikatın konusu değildi, ancak Platon Sempozyumunda ve diğer çalışmalarında Sokrates de dahil olmak üzere birçok insanın Güneşi selamladığını ve her gün dualar sunduğunu bize bildiriyor. Güneşin daha doğrudan ve törensel ibadeti, aslında Yunanlılar tarafından diğer ırklar ve kendileri arasında bir ayrım noktası olarak tutuluyordu, 'barbarların' aksine, onlar bundan keyif almıyorlardı. Yine de, küçük tanrılardan biri olmasına rağmen, M.Ö. 5. yüzyıl filozofu Clazomenae'li Anaxagoras, hesaplarına göre Güneşin bir tanrı değil, büyük bir yanan kaya olduğunu söylediğinde öfkeye neden oldu.

Yunanistan'da Helios ibadetinin önemli olduğu tek yer Rodos'taydı. Kurucu mitolojisinde adanın adı, adanın koruyucusu Helios'tan yedi erkek çocuğu olan su perisi Rhodos'tan gelmektedir. Bu yavruların üç torunu adadaki üç ana şehrin kahramanlarıydı: Camirus, Ialysus ve Lindus, kahramanların isimleri bu şehirlere verildi. Helios'un onuruna, her beş yılda bir adada Panhellenik oyunlar olan Halieia düzenlenirdi ve her yıl tanrı'ya bir kurban olarak denize bir araba ve dört at (quadriga) atılırdı. Rhodes Colossus'u olarak bilinen Helios'un ünlü bronz heykeli, Antik Dünyanın Yedi Harikasından biri olarak kabul edilirdi. 33 Metre yüksekliğiyle, Helios'un ayakta duran devasa figürü kentin limanına hakimdi. Milattan önce 304 ile 280 yılları arasında inşa edilen bina, milattan önce 228 veya 226 yıllarında meydana gelen bir depremle devrildi.

Reklamları Kaldır

Advertisement

Tanrı Apollo, milattan önce 5. yüzyıldan itibaren Güneş ile bağlantılıydı ve bu bağlantı, büyük ölçüde gök cisimlerine daha fazla önem vermeye başlayan Yunan filozoflarının etkisi sayesinde Helenistik dönemden daha da güçlendi. Apollo ve Helios daha sonra Hyperion ve Helios'un Arkaik dönemde olduğu gibi neredeyse eş anlamlı hale geldi. Romalılar bir adım daha ileri giderek Sol olarak da bilinen Helios'u önemli bir kült tanrısı yaptılar. Örneğin Roma'nın Circus Maximus'u milattan önce 3. yüzyıldan kalma bir tapınağı Sol ve Luna'ya (Ay) adadı. Sol'un ibadeti imparatorluk döneminde, özellikle milattan sonra 3. yüzyıl imparatorları Elagabalus ve Aurelian döneminde daha büyük önem kazanmıştır. Hatta ikincisi, Güneşin rahibesinin oğluydu. Pontifices Solis olarak bilinen özel bir rahiplik, şu anda en önemli imparatorluk kültünü, bunun yerini Hristiyanlık alana kadar yönetti.

Helios Relief, Troy
Helios Kabartması, Troy
Carole Raddato (CC BY-SA)

Sanatta Helios

Helios, her türlü Yunan ve Roma sanatında genellikle güneş ışınlarından oluşan bir taç giyen bir gençlik olarak tasvir edilerek görünür. Helios Yunan çanak çömlek dekorasyonu sahnelerinin arka planında veya kenarlarında genellikle altın arabasını sürerken yer alır, ​ancak şu anda İngiliz Müzesi'nde bulunan kırmızı figürlü bir kaliks-kraterde (M.Ö. 420) ön plana çıkıyor. Önünde, yıldızları temsil eden genç erkek çocuklar Helios yaklaştıkça okyanusa inerler. Çoğu zaman, Helios'un arabası kanatlı atlar tarafından çekilir, ancak bazen ejderhalar da işi yapar, torunu Medea'yı hükümdarlıkta gösteren Lucania'dan milattan önce 400'de kırmızı figürlü bir kraterde olduğu gibi. Helios ayrıca, Herkül hikayesinden sahnelerde milattan önce 6. yüzyılda siyah figürlü ve milattan önce 5. yüzyılda kırmızı figürlü çömleklerde sık sık ortaya çıktı ve genellikle arka planda altın arabasını sürüyordu. Tanrı, yüzyıllar boyunca, koruyucu şehri Rodos'un sikkelerinde de tasvir edilmiştir.

Greco-Roman Colossus (Artist's Impression)
Greko-Romen Dev Heykeli (Sanatçının İzlenimi)
Mohawk Games (Copyright)
Heykelde Helios, Parthenon'un doğu alınlığında, bileşimin en solundaki okyanustan arabasıyla yükseldiği yerde gösterilmiştir. Gördüğümüz gibi, antik çağdaki en ünlü temsili Rhodes Colossus'uydu, ancak Roma'da Roma imparatorları Vespasian ve Nero'nun benzer devasa heykelleri, bu ölümlüleri de güçlü Helios olarak temsil etmek için yapıldı.

Çevirmen Hakkında

Burak Menek
Burak, İngilizce Mütercim Tercümanlık 2. sınıf öğrencisidir. Türkiye'de İzmir'de yaşıyor. Kişisel ilgi alanları mitoloji, müzik ve basketboldur.

Yazar Hakkında

Mark Cartwright
Mark İtalya'da yaşayan bir tarih yazarıdır. Özel ilgi sahaları çömlekçilik, mimarlık, dünya mitolojileri ve bütün medeniyetlerin paylaştığı ortak fikirleri keşfetmektir. Siyaset Felsefesi üzerine yüksek lisans yapmıştır ve WHE'de Yayın Direktörüdür.

Bu Çalışmadan Alıntı Yapın

APA Stili

Cartwright, M. (2016, Mayıs 16). Helios [Helios]. (B. Menek, Çevirmen). World History Encyclopedia. Erişim adresi https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11295/helios/

Chicago Stili

Cartwright, Mark. "Helios." Çeviren Burak Menek. World History Encyclopedia. Son değişiklik Mayıs 16, 2016. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11295/helios/.

MLA Stili

Cartwright, Mark. "Helios." Çeviren Burak Menek. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 16 May 2016. Web. 26 Haz 2022.