Άρης

ορισμός

Mark Cartwright
από , μεταφρασμένο από Athanasios Fountoukis
που δημοσιεύτηκε στο 24 March 2017
X
translations icon
Διαθέσιμο σε άλλες γλώσσες: Αγγλικά, Πορτογαλικά, Γαλλικά, Ισπανικά, Τουρκικά
Ares (by SquinchPix.com, Copyright)
Άρης
SquinchPix.com (Copyright)

Ο Άρης ήταν ο Έλληνας θεός του πολέμου και ίσως ο πιο αντιδημοφιλής από όλους τους θεούς του Ολύμπου, λόγω του ευέξαπτου χαρακτήρα του, της επιθετικότητάς του αλλά και της ακόρεστης δίψας του για σύγκρουση. Είναι γνωστό ότι αποπλάνησε την Αφροδίτη, πολέμησε ανεπιτυχώς με τον Ηρακλή και εξόργισε τον Ποσειδώνα σκοτώνοντας τον γιο του, τον Αλιρρόθιο. Ένας θεός του Ολύμπου με ισχυρή ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία, ήταν δημοφιλής στην αρχαιοελληνική τέχνη. Έγινε ακόμη περισσότερο γνωστός στη ρωμαϊκή εποχή, όταν απέκτησε μια πολύ πιο σοβαρή διάσταση ως Άρης, ο ρωμαϊκός θεός του πολέμου.

Οικογενειακές σχέσεις

Γιος του Δία και της Ήρας, οι αδελφές του Άρη ήταν η Ήβη και η Ειλείθυια. Παρά το γεγονός ότι ήταν θεός, οι Έλληνες τον θεωρούσαν από τη Θράκη, ίσως σε μια προσπάθεια να τον συνδέσουν με λαούς, εντελώς διαφορετικούς από τους ίδιους, που θεωρούσαν ξένους και πολεμοχαρείς. Ο Άρης απέκτησε διάφορα παιδιά με διαφορετικές συντρόφους, αρκετά από τα οποία είχαν την ατυχία να έρθουν αντιμέτωπα με τον Ηρακλή κατά την διάρκεια των περίφημων δώδεκα άθλων του. Η κόρη του Άρη, Ιππολύτη, η βασίλισσα των Αμαζόνων, έχασε την περίφημη ζώνη της από τον Ηρακλή, ο γιος του Ευρυθίωνας έχασε τα βοοειδή του, ενώ επίσης ο Έλληνας ήρωας έκλεψε τα άλογά του Διομήδη. Οι θαρραλέες αλλά και πολεμοχαρείς Αμαζόνες θεωρούνταν επίσης απόγονοι του Άρη.

Στην ελληνική μυθολογία, ο Άρης διακρινόταν για την ομορφιά και το θάρρος του, ιδιότητες που αναμφίβολα τον βοήθησαν να κερδίσει την αγάπη της Ελληνίδας θεάς Αφροδίτη (αν και ήταν παντρεμένη με τον Ήφαιστο) με την οποία απέκτησε μια κόρη, την Αρμονία και τον Έρωτα, θεο του έρωτα και της επιθυμίας. Ο Ήφαιστος κατάφερε να παγιδεύσει τους δύο εραστές σε ένα κρεβάτι ευρηματικής κατασκευής, η ιστορία καταγράφεται λεπτομερώς στο όγδοο βιβλίο της Οδύσσειας του Ομήρου. Μόλις ο Άρης συνελήφθη, η τιμωρία για την αδιακρισία του ήταν η προσωρινή εξορία από τον Όλυμπο.

Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΕ ΤΗΝ ΠΙΟ ΒΙΑΙΗ ΚΑΙ ΑΙΜΑΤΗΡΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ.

Σύμφωνα με τον Ησίοδο, ο αιμοσταγής θεος περιγράφεται στη Θεογονία ως "ο Άρης που τρυπά μέχρι και τις ασπίδες των αντιπάλων" και "ο Άρης που λεηλατεί τις πόλεις", ο θεός αντιπροσώπευε την πιο βίαιη και αιματηρή πλευρά της μάχης, σε αντίθεση με την Αθηνά που αντιπροσώπευε τα πιο τεχνικά και στρατηγικά στοιχεία του πολέμου. Ο Άρης συμμετεχει στις ιστορίες της ελληνικης μυθολογιας συνήθως μαζί με τα άλλα του παιδιά με την Αφροδίτη, τον Φόβο και τον Τρόμο, με την αδελφή του Έριδα αλλά και με την αρματηλάτρια του Ενυώ.

Η μάχη με τον Ηρακλή

Ο πιο δημοφιλής μύθος που αφορά τον Άρη ήταν η μάχη του με τον Ηρακλή. Ο γιος του Άρη, ο Κύκνος, ήταν διαβόητος για το ότι παγίδευε τους προσκυνητές που πήγαιναν στο μαντείο των Δελφών. Έτσι κέρδισε τη δυσαρέσκεια του Απόλλωνα, ο οποίος έστειλε τον Ηρακλή να τον αντιμετωπίσει. Ο Ηρακλής σκότωσε τον Κύκνο και ο εξαγριωμένος Άρης έμπλεξε σε μάχη με τον ήρωα. Ωστόσο, ο Ηρακλής όχι μόνο προστατεύτηκε από την Αθηνά αλλά κατάφερε και να τραυματίσει τον Άρη. Ένα άλλο μυθικό και ατιμωτικό επεισόδιο για τον Άρη ήταν η αιχμαλωσία του από τους δίδυμους γίγαντες Εφιάλτη και Ότο κατά την διάρκεια εισβολής τους στον Όλυμπο. Φυλάκισαν τον θεό σε ένα χάλκινο πιθάρι (ή καζάνι) για ένα χρόνο και απελευθερώθηκε μόνο μετά την παρέμβαση του Ερμή.

Scene from the Shield of Hercules
Σκηνή από την Ασπίδα του Ηρακλέως
Jastrow (Public Domain)

Ο Τρωικός Πόλεμος

Σύμφωνα με την εκδοχή του Ομήρου για τον Τρωικό Πόλεμο, την Ιλιάδα, ο Άρης είναι με την πλευρά των Τρώων, κάποιες φορές μάλιστα ηγούταν της μάχης μαζί με τον Έκτορα. Η Ιλιάδα παρουσιάζει τον Άρη όχι και τόσο θετικά αλλα και αρκετά αντιδημοφιλή συγκριτικά με τους υπόλοιπους Ολύμπιους θεούς .

Περιγράφεται ως "εκδικητικός", "κτηνώδης", "πολεμοχαρής" και "κατάρα των ανθρώπων". Μέσω της εικόνας του Ομήρου για τον Άρη, όπως και μέσω των παραπάνω μυθολογικών ιστοριών συχνά ανάδεικνύεται η αδυναμία του σε σύγκριση με τους άλλους θεούς. Ο Άρης χτυπιέται κατά κράτος από την Αθηνά, η οποία, υποστηρίζοντας τους Αχαιούς, τον βγάζει εκτός μάχης με μια μεγάλη πέτρα. Επίσης, τα καταφέρνει ακόμη χειρότερα απέναντι στον Αχαιό ήρωα Διομήδη, ο οποίος μάλιστα , έστω και με τη βοήθεια της Αθηνάς, καταφέρνει με το δόρυ του να τραυματίσει τον θεό. Ο Όμηρος περιγράφει την κραυγή του τραυματισμένου Άρη σαν τις φωνές 10.000 ανδρών. Φεύγοντας πίσω στον Όλυμπο, ο Δίας αγνοεί τα παράπονα του Άρη, παρ' όλα αυτά δίνει εντολή στον Παίωνα να θεραπεύσει την πληγή του.

Αθήνα & Λατρεία

Ο Άρης αναστάτωσε και πάλι την αρμονία του Ολύμπου όταν κατηγορήθηκε ότι σκότωσε τον γιο του Ποσειδώνα, τον Aλιρρόθιο, κοντά σε ένα ρέμα κάτω από την αθηναϊκή ακρόπολη. Συγκλήθηκε ειδικό δικαστήριο - ο Άρειος Παγος - σε ένα λόφο κοντά στο ρέμα, για να εκδικάσει την υπόθεση. Ο Άρης αθωώθηκε καθώς αποκαλύφθηκε ότι ο Αλιρρόθιος είχε βιάσει την κόρη του Άρη, την Αλκίππη. Έκτοτε στην Αθήνα, ο Άρειος Παγος έγινε ο τόπος της δίκης για υποθέσεις που αφορούσαν φόνο και ασέβεια.

Ares Alkamenes
Ο Άρης του Αλκαμένη
Carole Raddato (CC BY-SA)

Ίσως δεν αποτελεί έκπληξη, λαμβάνοντας υπόψη την έντονη μιλιταριστική κουλτούρα της πόλης, ο Άρης έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στη Σπάρτη. Ο Άρης δεν λατρεύοταν συνήθως, αλλά υπήρχαν χώροι λατρείας με ναούς αφιερωμένους στον θεό του πολέμου στην Κρήτη (σύμφωνα με τις πλάκες γραμμένες στη Γραμμικής Β από την Κνωσό), στο Άργος, την Αθήνα, την Ερυθραία, τις Γερονθρές, τη Μεγαλόπολη, την Τεγέα, τη Θεράπνη και την Τροιζήνα. Λατρεύονταν επίσης στη Θράκη και ήταν δημοφιλής μεταξύ των κατοίκων της Κολχίδας στη Μαύρη Θάλασσα.

Αναπαράσταση στην τέχνη

Στην αρχαία ελληνική αρχαϊκή και κλασική τέχνη, ο Άρης απεικονίζεται πιο συχνά φορώντας την πλήρη πανοπλία και το κράνος αλλά και κρατώντας ασπίδα και δόρυ. Από αυτή την άποψη, κάποιος δεν θα μπορούσε να τον ξεχωρίσει από οποιονδήποτε άλλο ένοπλο πολεμιστή. Μερικές φορές ο Έλληνας θεός απεικονίζεται να καβαλάει το άρμα του το οποίο σέρνουν άλογα με πύρινη ανάσα. Ο μύθος της μάχης του Άρη με τον Ηρακλή ήταν ένα ακόμη δημοφιλές θέμα που απεικονίζοταν στα αττικά αγγεία τον 6ο αιώνα π.Χ.

Σε μεταγενέστερη εποχή, ο ρωμαϊκός θεός Άρης απέκτησε πολλές από τις ιδιότητες του αρχαιοελληνικού θεού, αλλά σαν χαρακτηριστικό της ρωμαϊκής αντίληψης ως προς τους θεούς, άφησε πίσω τα ισχυρά του ανθρώπινα γνωρίσματα. Στη ρωμαϊκή μυθολογία, ο Άρης ήταν επίσης ο πατέρας του Ρωμύλου και του Ρέμου (μετά τον βιασμό της Εστιάδας Παρθένου Ρέας Σίλβιας), των θρυλικών ιδρυτών της Ρώμης, και ως εκ τούτου, η πόλη απέκτησε ιερή υπόσταση. Όπως η θεά Αθηνά για την Αθήνα, ο Άρης ήταν επίσης ο προστάτης θεός της ρωμαϊκής πρωτεύουσας αλλά και ο μήνας Μάρτιος, ο οποίος πήρε το όνομά του από την λατινογενή λέξη Μartius.

σχετικά με το μεταφραστή

Athanasios Fountoukis
Ένας ιστορικός, που επί του παρόντως σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν για το μεταπτυχιακό του στους Αρχαίους και Κλασικούς Πολιτισμούς, επίσης το τελευταίο διάστημα έχει εστιάσει στην ιστορία της Μεσογείου κατά την Αρχαϊκή Εποχή.

σχετικά με το συγγραφέα

Mark Cartwright
Ο Μαρκ είναι ιστορικός συγγραφέας με έδρα την Ιταλία. Τα προσωπικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την αγγειοπλαστική, την αρχιτεκτονική, την παγκόσμια μυθολογία και την ανακάλυψη των κοινών ιδεών που μοιράζονται όλοι οι πολιτισμοί. Κατέχει μεταπτυχιακό στην Πολιτική Φιλοσοφία και είναι ο Διευθυντής Εκδόσεων στην WHE.

Αναφέρετε αυτή την εργασία

Στυλ APA

Cartwright, M. (2017, March 24). Άρης [Ares]. (A. Fountoukis, Μεταφραστής). World History Encyclopedia. Ανακτήθηκε από https://www.worldhistory.org/trans/el/1-11196/

Στυλ Σικάγο

Cartwright, Mark. "Άρης." Μεταφράστηκε από Athanasios Fountoukis. World History Encyclopedia. Τελευταία τροποποίηση March 24, 2017. https://www.worldhistory.org/trans/el/1-11196/.

Στυλ MLA

Cartwright, Mark. "Άρης." Μεταφράστηκε από Athanasios Fountoukis. World History Encyclopedia. World History Encyclopedia, 24 Mar 2017. Ιστοσελίδα. 06 Jul 2022.